Reizend thuis

We zijn terug in Nederland. Onze vierkante meters zijn iets groter geworden: we zijn tijdelijk bij familie in Diepenheim. Daar hebben we een kleine eigen ruimte om op onszelf te kunnen zijn en te werken. We vinden het erg fijn hier in dit mooie dorp middenin de natuur. Maar het is een tussenstap. Gedeeltelijk zijn we nog steeds op reis en dat voelt goed. We zijn dankbaar dat we met deze natte kou niet meer in ons busje zitten en dat we het gezellig hebben met mensen waarvan we houden.

Aosta, Noord-Italië, op weg naar Nederland.

Het voelt goed om weer familie en vrienden te zien. Hoewel we ons onderweg in Europa ook juist verbonden voelden met het thuisfront in Nederland is het heerlijk om mensen weer in levende lijve te zien. Dit fijne weerzien van mensen zal nog wel even duren de komende maanden. We kunnen (en willen) niet alles tegelijk. Steeds als we ergens in het land zijn, zoeken we een aantal familieleden, vrienden en bekenden op.

Bourgogne, Frankrijk, hoe dichterbij huis, hoe kouder.

Thijs en ik zijn beiden ook bezig ons werkende leven op te starten. Vanuit de basisrust van onze reis hebben we beiden veel inspiratie om aan te slag te gaan. Ik ga weer verder met mijn bedrijf Moondance. Daarin wil ik me scherper profileren als strategisch en verbindend gespreksleider (sessies, dagvoorzitter) en idee-optimist waarin ik ideeën van anderen verder breng, aanscherp of aanvul. Meedenken met de ander voelt voor mij als een tweede natuur. Thijs zoekt een nieuwe baan die hij wil combineren met zijn eigen wandelbedrijf waarin hij mensen wil helpen hun eigen wijsheid en eigenwijsheid naar boven te wandelen. Kortom: we zetten beiden mooie stappen.

Diepenheim, prachtige wandelgebieden.

Naast dit alles gaan we rustig op zoek naar een eigen huis. Zoals we eerder schreven, willen we uiteindelijk een buitenplek creëren waar woorden als gastvrijheid, rust en talenten delen centraal staan.

Door dit alles staat onze landing in Nederland niet in groot contrast tot onze reis. Ons fijne samenzijn in de bus zetten we hier door: trouw aan onze passie, leven vanuit wat ons toevalt en in verbinding met anderen en openstaan voor nieuwe spannende initiatieven. We gaan zien wat er zich ontvouwt. Waar we ook zijn, we zijn altijd thuis.

– Barbara –

Thuis(ge)komen

We zijn in Sicilië, morgen is het kerst. Het einde van het jaar nadert. Voor mij elk jaar een moment van bezinning, terugkijken en van nieuw begin. Dit jaar in het bijzonder: na Oud en Nieuw (dat we vieren met dierbare familieleden en hun Siciliaanse familie) reizen we terug naar Nederland. Het is dus de laatste ‘normale’ week van onze reis. Het geeft me een gevoel van zowel melancholie als verlangen.

Hier vieren we kerst, in een zonovergoten citroenboomgaard, Noto, Sicilië

Mijn verlangen gaat over het terug zijn in ons eigen mooie land. We zien uit naar ons leven daar. Heerlijk om familie en vrienden weer te zien. Ook hebben we zin om te gaan werken aan de vele ideeën die we onderweg hebben gevonden. We zitten boordevol inspiratie en energie. Over onze toekomstige manier van wonen hebben we eerste ideeën en dromen, we schreven er vorige week al over.

Maar er is ook melancholie. Het is zo bijzonder om even helemaal geen planning te hebben: om te leven van wat er op je pad komt. Ook ervaren we dingen onderweg echt anders dan thuis. Zo is het in Sicilië in de ochtend fris voordat het zonnetje doorbreekt. We staan op met het licht en ontbijten bij een graad of drie. Niks voor mij, koukleum die ik ben. Maar gek genoeg stoort het me niet. Alsof ongemakken worden gecompenseerd door het mooie van de natuur. Het is heerlijk om buiten te leven. De maan en de sterren te zien, het dauw op het gras en de wisselende landschappen. Echt onbetaalbaar. Het zal wennen zijn om straks weer meer binnen te zijn.

In de buitenlucht sinaasappels persen, zelf geplukt van de boom, Calabrië, Italië

Wellicht klinkt het spannend om voor langere tijd met je partner te leven op de vierkante meter. Zo houden wij ervan om dingen samen te doen, maar hebben we beiden tegelijkertijd sterke behoefte aan eigen ruimte. Toch gaat het als heel vanzelf. We hebben het gezellig met elkaar en zijn enorm op elkaar ingespeeld in ons piepkleine huishouden. Ook raken we niet uitgepraat over dingen die we zien, voelen, of ergens lezen. Bovenal hebben we veel lol met elkaar. Natuurlijk zijn er ook irritaties, al zijn die doorgaans weer snel weg: er is simpelweg geen ruimte voor.

Samen genieten van de vruchten uit zee, Noto, Sicilië

De liefde heeft zich ook verdiept met familie en vrienden in Nederland. De communicatie met mensen in Nederland is minder frequent (ik wil niet de hele tijd online zijn), maar als er contact is, is dat over het algemeen intenser. Het maakt mij dankbaar om zoveel warmte, liefde en vriendschap om ons heen te voelen. Daarnaast hebben we de nodige interessante en mooie mensen onderweg ontmoet. Met een aantal hebben we nog steeds online contact en is er vriendschap ontstaan. We zullen hen zeker vaker ontmoeten in de toekomst.

We komen binnenkort letterlijk thuis, maar gevoelsmatig merk ik dat ik al thuis gekomen ben. Het geeft een dankbaar en tevreden gevoel.

– Barbara –

Sicilië is niet alleen figuurlijk de kers op de taart….  Een overheerlijk Siciliaanse lekkernij: cannoli

Mijn kleine ik

In de voorbereiding was het best een avontuur om op weg te gaan. Van alles regelen, keuzes maken: wat nemen we mee en wat niet? Voor een tijdje vrienden en familie missen. Even geen projecten aannemen. Maar eenmaal op weg, voelde het al snel natuurlijk om samen in ons busje te reizen en te leven. Al blijft het ook speciaal en luxe voelen om dit reizen zonder planning en agenda ‘zomaar’ een tijd te kunnen doen. Ik doe iets wat, voor mij (voor ons), bijzonder is.

Door zo’n lange tijd door Europa te reizen, reizen we automatisch door allerlei tijdperken. Zo zagen we Keltische cirkels aan de Atlantisch oceaan in Galicië (Spanje) uit een oud en vergeten verleden. Soortgelijke cirkels zagen we een paar maanden later ook terug in Schotland. Oude plaatsen ver van elkaar verwijderd, maar in zienswijze verwant.

Castro de Baroña, Galicië, Spanje

Ook zagen we sporen van strijd: Hadrian’s Wall in Noord-Engeland uit de Romeinse tijd en het tapijt van Bayeux in Normandië over de Franse (Normandische) invasie in Engeland, iconisch verbeeld in de slag bij Hastings. We zagen in dezelfde streek ook de sporen van de Tweede Wereldoorlog, door de D-Day invasiestranden te bezoeken. Het besef van al die jonge mannen die met elkaar in gevecht raakten en het leven lieten, maakte ons stil.

D-Day invastiestrand Normandië, Frankrijk

Op tal van plaatsen heeft de ene cultuur zijn sporen over die van de andere gelegd. In Butrint (Albanië) waren Romeinse resten over de oudere Griekse beschaving gelegd. Het Romeins amfitheater was op zijn beurt aangevuld met een recentere Venetiaanse toren. Binnen een paar honderd meter reisden we honderden jaren door de tijd.

Butrint, Albanië

In Oost-Europa zagen we tal van overblijfselen uit het communisme. Een megalomaan gebouw in Bulgarije dat zo in een film van James Bond had kunnen voorkomen, bijvoorbeeld. Door gesprekken met mensen beseften we dat het voorbije communistisch regime nog steeds veel invloed heeft op het huidige leven.

Buzludzha monumentet. Pametnik, Bulgarije
Toegang tot het Buzludzha monument

Ik vind het boeiend om een langere tijd achter elkaar Europese geschiedenis, van ver weg en dichtbij, op ongedwongen wijze te ervaren. Door ergens in een land of stad te zijn, verdiepen we ons haast als vanzelf in daar voltrokken gebeurtenissen en sporen. Vaak om uit te zoeken ‘hoe het ook alweer zat’, duiken we digitaal in het verleden. Menigmaal bekijken we Wikipedia of een filmpje op YouTube.

Overnachten binnen de muren van Castle of Basthove, Albanië

Naast het informatieve aspect, merk ik ook dat al deze ervaringen onderweg, door al die verschillende tijdsperiodes heen, mijn eigen aardse bestaan relativeren. Ik besef mij hoe kort we eigenlijk maar op aarde zijn, als ik op al die historische plekken sta. Ook bedenk ik mij dan hoeveel er al eerder door mensen bedacht is, hoeveel ambities er zijn vormgegeven, hoeveel er is gevochten en hoeveel er is liefgehad.

Op die momenten voel ik dat mijn ‘kleine ik’ onderdeel is van een grote diverse wereld. Dat mijn ‘ik’ en het ‘nu’ staan in een onmetelijke geschiedenis. Door deze reis besef ik me dat meer dan ooit. Dat is een mooi en duurzaam geschenk wat ik zeker mee wil nemen.

– Barbara –

Kleine Barbara in het prachtige Zvërnec, Albanië

Gastvrijheid zonder grenzen

We hebben een appartementje gehuurd in een buitenwijk van Ohrid in Macedonië. Het regent een paar dagen. De accommodaties zijn hier in Oost-Europa zo goedkoop, dat we bij veel regen zo nu en dan een paar dagen ergens binnen verblijven. Het appartementje kost ons vijftien euro per nacht. Alles is aanwezig: badkamer, verwarming en een keukentje. Het is klein, maar onze bus past er drie keer in. We voelen ons dus enorm rijk. Voor ons is het weinig geld, voor de eigenaren is het ongetwijfeld een goed bedrag.

Het regent al de hele dag. We hebben weken zon gehad, dus we klagen niet en vermaken ons prima binnen met lezen, schrijven en muziek luisteren. We maken ons aan het einde van de middag op om toch even de benen te streken. Zodra we buiten komen, zegt de eigenaar iets als fish en wine. We gaan maar terug naar binnen en wachten af. Dan komen de gastvrouw en –heer met een schaal vol gebakken sardientjes, ajvar (een soort paprika-aubergine spread), brood, olijven, wortelsalade, een liter wijn en gevulde pannenkoekjes na. Een hartverwarmende verrassing op deze grijze dag.

In Orhid, Macedonië

Het echtelijk bed en gloeiende kooltjes

En zo viel ons onderweg al veel vaker gastvrijheid toe. In Warschau sliepen we in de slaapkamer van een wandelvriend die Thijs vorig jaar tijdens zijn lange wandeltocht ontmoette in Schotland. Hij en zijn vrouw slapen die nacht op de bank. Protesteren helpt niet. Eerder hadden zij al de rekening betaald van het etentje in een restaurant. Niet lang daarna zijn we in de Roemeense stad Timisoara. De wasmachine die we daar gebruiken mogen we absoluut niet betalen. “No, no! You are our guests.” Weer wat later gaan we op een regenachtige dag in Gjirokastër – een prachtige en oude Albanese stad – een restaurant binnen. De houtkachel is aan. Vrijwel meteen worden er gloeiende kooltjes uit de kachel geschept en op een schaal naast onze tafel gezet. We hebben daar een heerlijke middag in de warmte gezeten en bovendien erg lekker gegeten.

Gloeiende kooltjes in een restaurant in Gjirokastër, Albanië

Haarspeldbochten in hoge snelheid

Een paar dagen terug was er een weg afgesloten vanwege wegwerkzaamheden (verwacht in Albanië geen volautomatische seinsystemen om je hiervoor te waarschuwen). Op de hobbelige omleidingsroute was echter een ongeluk gebeurd, waardoor we moesten omdraaien. We hadden geen idee hoe we op onze bestemming moesten komen. (Google maps is lang niet altijd nauwkeurig in dit land.) Een Albanese man bood aan dat we achter hem aan konden rijden, hij moest naar dezelfde bestemming. Dat was best een uitdaging: bijna geen Albanees houdt zich aan de maximum snelheid. Daardoor weten we nu dat onze bus ook haarspeldbochten in hoge snelheid kan nemen. Toen we na een tijdje aangaven dat we de route wel wisten en dat hij op eigen snelheid door kon rijden, en wij dus ook, stond hij er op dat we ergens koffie gingen drinken én dat hij betaalde: “that’s our tradition”, zei hij. Een leuk en interessant gesprek volgde.

 

We volgen, in hoge snelheid, de vriendelijke Albanese man

En nu zijn we in Ksamil, een badplaats aan de kust van Albanië. Daar regent het flink, waardoor we er twee nachten in een appartementje zitten. Bij aankomst worden we in de prachtige tuin verwelkomd met koffie en raki. Aangevuld met mandarijnen, vers geplukt uit eigen boom.

Ontvangst met koffie, raki en verse mandarijnen, Ksamil, Albanië

Natuurlijk weet ik dat in sommige andere landen de gastvrijheid met spijs en drank voor vreemden meer aanwezig is dan in Nederland. Maar wat mij raakt is de vanzelfsprekendheid. Het is normaal om gastvrij te zijn. Er wordt geen groot ding van gemaakt. Het is onderdeel van het leven. Je bent goed voor je gasten, punt. We zien het overal in Oost-Europa, maar vooral in Albanië valt het ons extra op. In een review over ons huidige plekje zegt iemand: “Als je het adres gevonden hebt denk je waar ben ik nu weer terecht gekomen. Maar eenmaal in de tuin krijg je een heel ander gevoel: thuis.” Dat gevoel van thuis, dat is voor mij de kern: door de gastvrijheid onderweg, het gevoel van welkom zijn, voel ik mij thuis, waar ik ook ben.

– Barbara –

Beide benen op de grond

We reizen op budget. Dat is echt anders dan vakantie. De vanzelfsprekendheid van restaurantjes hebben we ingewisseld voor het vertrouwde ritme van zelf koken. Natuurlijk worden we wel eens in de verleiding gebracht en eten we buiten de deur – we willen de smaken van de landen waardoorheen we reizen zeker proeven – maar in de meeste gevallen koken we op de “vierkante meter”.

Worstlucht cultiveren

Koken met een budget vraagt om een beetje planning. Zo gaan we ongeveer een keer per week naar de supermarkt en kopen dan zo’n beetje alles wat we nodig hebben. Een hard principe is het niet, maar in de praktijk blijken we bijna geen vlees te kopen. Het hoofdbestandsdeel van onze maaltijden bestaat uit groenten. Dat bevalt ons prima. Het is goed voor dier en land en het voorkomt ongewenste luchtjes. Zo bakten we een tijdje terug in Polen een worstje in de bus (lokale lekkernij, natuurlijk proeven!). De katoenen daktent stond omhoog en was een beetje nat van wat motregen. De ideale omstandigheden, ondervonden wij tot onze spijt, om worstlucht te cultiveren. Dagen later werden we nog wakker in een aroma dat ons direct terugbracht naar ons vleselijke avondmaal.

Ontnuchterende ontmoeting

Een paar dagen terug was het wederom tijd om onze voorraad aan te vullen. In het zuiden van Roemenië draaiden we in een klein stadje een parkeerplaats op. Na een minuut of twintig kwamen wij de winkel uit met een voldaan gevoel. Eten en drinken – alles lag in ons karretje voor de week die komen ging. Ons gevoel van voldoening liep echter een flinke deuk op door bedelende kinderen die al snel op ons afkwamen. Van het een op het andere moment kreeg ik een opgelaten gevoel. Barbara en ik willen elkaar geregeld doen geloven dat we “eenvoudig” onderweg zijn, maar probeer dat maar eens vol te houden in het bijzijn van deze kinderen. Bij onze auto stond een klein jongetje, zijn kleding versleten, geen veters in zijn schoenen. Terwijl wij het eten en drinken in onze auto pakten gaf ik hem een appel die hij direct aannam en opat. Ook het karretje met muntje bracht hij maar wat graag terug. Een ontnuchterende ontmoeting.

Zelf opgelegde primitiviteit

Een goede vriend schreef mij onlangs: ‘Natuurlijk is wat jullie doen extreme luxe. Je reist door Europa in een busje alsof je arm bent, maar je bent rijk – je kúnt doen wat je doet, omdat die voorwaarden door de West-Europese cultuur geschapen zijn.’ Het zijn ware woorden. Onze reis is ‘zelf opgelegde primitiviteit’ en een ‘vrije keuze’. Raak, in de roos.

De woorden van mijn vriend en de ontmoetingen onderweg: ze plaatsen de dingen in perspectief. Ze doen me beseffen hoe rijk we zijn. Ik voel me bevoorrecht met ons budget. ‘De hemel in een busje’ zei Huub van der Lubbe – zanger van de De Dijk – eens. En zo is het in ons geval maar net.

– Thijs –

Ontwapenend ontbijt

In een Pools woonhuis bij onze overnachtingsplek sta ik onder de douche. Ik geniet ervan dat de ruimte warm is: veel comfortabeler dan de grote koude wasruimte op een stadscamping bij de stad Gdansk de dag ervoor. Er ligt een föhn, dus ik besluit mijn haar te wassen. Wat een luxe! Heerlijk hoe we zo onderweg het kleine waarderen. Ineens heb ik een binnenpretje. Ik sta hier onder de douche in een huis bij een man die ik niet kan verstaan en die ons zojuist en passant zijn pistool met key cord heeft laten zien dat tussen andere spullen nonchalant op een keukenstoel ligt. Thijs is inmiddels buiten verderop in onze bus. Ik grinnik omdat ik mij dit rationeel realiseer, maar totaal geen angst of iets van een zorg voel. Feit en beleving: het kan soms zo ver uit elkaar liggen.

De camperplaats in de tuin, in Pelnik (Noord-Oost Polen)

Gisteren arriveerden we hier in Pelnik (Noord Polen), een privé-camperplaats in de grote tuin van een woonhuis. Op de app waar we deze plaats gevonden hebben, staan lovende reviews over de eigenaren: hele aardige mensen die ook goed Duits spreken. We komen in het donker aan, een oudere man doet open. Hij spreekt alleen Pools en Russisch. Hij blijkt op het huis te passen van zijn vrienden. Toch kan hij ons goed duidelijk maken waar we mogen staan en waar we water kunnen tappen. Het toilet blijkt in het woonhuis te zijn.

Ietsiepietsie wodka

Nadat we ons geïnstalleerd hebben gaan we alvast betalen. Met Google translate weten wij elkaar een en ander te vertellen. Ineens vraagt hij ons te gaan zitten. Kleine glaasjes komen tevoorschijn en een fles wodka komt op tafel. Met handen, voeten en het vertaalprogramma voeren we een gesprek over van alles. In feite verstaan we elkaar, schat ik in, voor 80% procent niet. Maar de goede intenties van ons alle drie zijn goed voelbaar.

Er komt spek en brood op tafel en de glaasjes wodka worden steeds aangevuld. Mijn ‘ietsiepietsie’ blijkt erg te lijken op het Poolse ‘tietsjie’. En zo kan ik toch steeds mee proosten. Na zdrowie! Wat een fijn ontvangst. Voldaan en opgewarmd gaan we naar ons busje, waar de temperatuur inmiddels gedaald is tot zo’n 6 graden.

De koffie is klaar, de tafel gedekt

De volgende dag zit Pjotr buiten op zijn veranda. Hij zegt coffee? Ik probeer uit te leggen dat we graag koffie met hem drinken na ons ontbijt. ‘Nej! Nej!’ zegt hij. Hij loopt met mij mee naar de keuken. De koffie is al klaar, de tafel gedekt met schaaltjes met vleeswaren en tomaat met bosui. Deze gastvrijheid hadden we eerder al toen we aankwamen in Polen bij mijn Nederlandse oom die met een Poolse vrouw getrouwd is. Ook daar was de ontbijttafel met toewijding en aandacht gedekt. En zo zitten Thijs en ik weer aan Pjotr’s tafel.  Ondertussen bakt hij nog een eitje voor ons. We bedanken hem steeds, dziękuję. En hij geeft steeds als antwoord terug ‘no no it is my satisfaction!’. We praten wederom over van alles, vele Poolse woorden komen op ons af. En hij laat dus even zijn pistool zien. Niet om te pochen. Nee, gewoon om te laten zien. Hij biedt de douche aan en staat er op dat we zijn handdoeken gebruiken.

De gesprekken die we met hem hebben, is een mooi contrast met onze taalervaringen in Spanje waar ik eerder over schreef. Toevallig las ik vandaag een artikel in de NRC dat de ontwikkeling van de taalcomputer hard gaat. Dat heeft veel voordelen. Maar toch, ik zou dat onverstaanbare Pools en daardoor de goede en warme intentie die in de lucht hing niet hebben willen missen.

– Barbara –

Wek mijn zachtheid weer

Wek mijn zachtheid weer.
Geef mij terug de ogen van een kind.
Dat ik zie wat is.
En mij toevertrouw.
En het licht niet haat.

Citaat uit ‘Voor de zevende dag’ van Huub Oosterhuis

Bos in de buurt van Boguszyn, Polen

 

 

 

 

 

 

Wisselend uitzicht

Steeds verplaatsen, telkens een ander uitzicht.

Le Manoir d’Abbaye, Frankrijk
Losar de la Vera, Spanje
Miranda do Duoro, Portugal
Picos de Europa, Spanje
Fanjeaux, Frankrijk
Florac, Frankrijk
Bay Ness Farm, Robin Hood’s Bay, Engeland
Queen’s View, Schotland
Harris, Outer Hebrides, Schotland
Harris, Outer Hebrides, Schotland
Harris, Outer Hebrides, Schotland
Shieldaig, Schotland
Arran, Schotland
Crickhowell, Wales